|
|
(ostatnia aktualizacja tekstu: 2004-09-17 16:41:56)
wersja do druku |
Polak to ponoć romantyk, a romantycy często patrzą w niebo. Zapewne dlatego Polska zasłynęła z wielkich astronomów. Mikołaj Kopernik był jednym z najwybitniejszych astronomów w dziejach ludzkości, stworzył min. heliocentryczną teorię budowy naszego układu planetarnego. Jednym z najbardziej cenionych w świecie współczesnych polskich uczonych jest Aleksander Wolszczan, odkrywca pozasłonecznego układu planetarnego. Wolszczan kontynuuje tradycję rozpoczętą przez Kopernika przed wiekami. Tradycje polskiej nauki sięgają średniowiecza. Już w 1364 r. powstał pierwszy w Polsce, a drugi w środkowej Europie (po praskim), uniwersytet - Akademia w Krakowie, znana dzisiaj jako Uniwersytet Jagielloński.
W XIX wieku Polska wniosła wkład w rozwój nauk technicznych. W 1883 r. dwaj Polacy - Zygmunt Wróblewski i Karol Olszewski jako pierwsi skroplili tlen i azot z powietrza. Dwukrotnie uhonorowana Nagrodą Nobla - w dziedzinie fizyki (1903) i chemii (1911) Maria Skłodowska-Curie jest współtwórczynią nauki o promieniotwórczości. Odkryła także dwa pierwiastki - polon i rad. Wynalazcą lampy naftowej i pionierem przemysłu naftowego w Europie był Ignacy Łukasiewicz. Nie sposób nie wspomnieć także o sukcesach archeologów, chociażby Kazimierza Michałowskiego, odkrywcy fresków z Faras (Egipt).
Wkładem polskich naukowców w zwycięstwo aliantów w II wojnie światowej było rozszyfrowanie i przekazanie w sierpniu 1939 r. aliantom szyfru Enigmy - niemieckiej maszyny szyfrującej, wykorzystywanej przez armię III Rzeszy. Dokonała tego grupa pracujących dla polskiego wywiadu matematyków z Uniwersytetu Poznańskiego - Henryk Zygalski, Jerzy Różycki i Marian Rejewski.
Znaczne osiągnięcia miała filozoficzna "szkoła lwowsko-warszawska" Kazimierza Twardowskiego, która skupiała w latach 20. i 30. wielkich logików i filozofów.
Wielu wybitnych polskich uczonych żyło na emigracji. Światową sławę w dziedzinie antropologii zdobył Bronisław Malinowski. W latach 1914-18 przeprowadził głośne badania na Nowej Gwinei i Wyspach Trobrianda. Malinowski jest twórcą metody funkcjonalnej w naukach zajmujących się badaniem kultury. Australię badał Paweł Edmund Strzelecki. Inni Polscy uczeni, zesłani w XIX w. przez Rosjan na Syberię, przyczynili się do poznania naturalnych bogactw tej krainy. Benedykt Dybowski opisał faunę Bajkału, Aleksander Czekanowski zajmował się geologią Syberii, Jan Czerski badał łańcuchy górskie Zabajkala. Na emigracji działali także wybitni inżynierowie i konstruktorzy. Ernest Malinowski kierował w Peru w latach 1872-76 budową najwyżej położonej linii kolejowej świata, a Ralph Modjewski - skonstruował most Benjamina Franklina w USA.
Polski system nauki i edukacji przechodzi w ostatnich latach duże zmiany, by sprostać boomowi edukacyjnemu transformacji gospodarczej. Obowiązuje trzystopniowy system szkolnictwa, który rozpoczyna się sześcioletnią szkołą podstawową oraz trzyletnim gimnazjum. Kolejnym szczeblem są profilowane licea i szkoły zawodowe, a system szkolnictwa wyższego tworzą uniwersytety i wyższe szkoły zawodowe. Liczba uczelni wyższych potroiła się w porównaniu z 1990 r. i wynosi obecnie 310 placówek: studiuje na nich ponad 1,5 mln studentów. Badania naukowe są prowadzone w jednostkach dydaktycznych i ośrodkach badawczych: nauka polska odnosi sukcesy na polu badań genetycznych i w dziedzinie biologii molekularnej, a także w dziedzinach humanistycznych. |
| |
|
|
|
|
|